Stuwing (borststuwing) is iets waar vrijwel iedere kersverse Trotse Moeder in de eerste week na de bevalling mee te maken krijgt. Het kan behoorlijk pijnlijk en overweldigend zijn, dus het is fijn om vooraf al informatie over de feiten en de oorzaken te lezen (liefst nog terwijl je zwanger bent) en natuurlijk om tips en oplossingen te krijgen. Hieronder alles over stuwing:
1. Wat is stuwing precies?
Stuwing is het extreem vol, hard, warm en pijnlijk worden van de borsten. Dit gebeurt meestal tussen de derde en de vijfde dag na de bevalling. Het wordt vaak omschreven alsof de borsten op knappen staan (de bekende ‘meloenen’).
Veel mensen denken dat stuwing puur door de melkproductie komt, maar dat is een misverstand. Het is een combinatie van:
Toegenomen melkproductie: De overgang van colostrum (vroege melk) naar rijpe moedermelk.
Extra bloedtoevoer: Er stroomt veel meer bloed naar de borsten om de melkfabriek op te starten.
Lymfevocht: Door de veranderde hormonen en bloedsomloop houdt het weefsel in de borst tijdelijk veel vocht vast.
2. Waarom krijgt een Trotse Moeder hier last van?
Na de bevalling (en het loslaten van de placenta) dalen de zwangerschapshormonen vliegensvlug en krijgt het hormoon prolactine vrij spel. Dit is het startschot voor de melkproductie.
Omdat het lichaam nog niet weet hoeveel de baby gaat drinken, schiet de productie in eerste instantie in de ‘overdrive’. Het is een natuurlijke, hormonale reactie die er simpelweg bij hoort om de melkproductie goed op gang te brengen.
Let op: Stuwing komt ook voor bij moeders die besluiten vanaf het begin flesvoeding te geven. De hormonale opstart gebeurt namelijk sowieso.
3. Wat is eraan te doen? (praktische tips)
De aanpak verschilt net of een moeder borstvoeding geeft of gekozen heeft voor flesvoeding.
Algemene verlichting (voor iedereen)
Koude kompressen: Na een voeding (of tussendoor) helpt koelen tegen de zwelling en de pijn. Denk aan een coldpack (met een doek eromheen) of een natte, koude hydrofiele doek.
Koolbladeren: Een klassieke, wetenschappelijk bewezen tip: leg gekoelde, kneusde bladeren van een witte kool in de behuizing van de bh. Dit werkt ontstekingsremmend en verkoelend.
Paracetamol: Dit mag gewoon gebruikt worden (ook bij borstvoeding) om de scherpste pijn eraf te halen.
Goede bh: Draag een stevige bh zonder beugels die niet knelt, maar wel goede steun geeft.
Specifiek bij Borstvoeding
Het doel hier is: de melk laten stromen en de druk eraf halen, zonder de productie nóg meer te stimuleren.
Warmte vóór de voeding: Een warme douche of een warm kompres vóór het voeden helpt de melk makkelijker te laten stromen (toeschietreflex).
Vaak aanleggen: Laat de baby effectief en vaak drinken (vraaggestuurd). Dit haalt de druk van de borst.
Drukverlichting (Reverse Pressure Softening): Als de tepelhof door de stuwing te hard is, kan de baby niet goed aanhappen. Door met de vingers zachtjes rondom de tepel de borst in te drukken, duw je het vocht tijdelijk terug en wordt de tepel zachter.
Kolf voorzichtig: Kolf alleen de ergste spanning eraf als de baby niet kan aanhappen. Ga niet de hele borst leegkolven, want dan denkt het lichaam dat er nóg meer melk gemaakt moet worden.
Specifiek bij Flesvoeding
Hier is het doel: de productie zo snel mogelijk remmen (indrogen).
Niet stimuleren: Warmte, masseren of kolven stimuleert de borsten juist. Vermijd dit dus.
Strakke bh of sport-bh: Draag deze dag en nacht om de borsten zo stil en compact mogelijk te houden.
Alleen koelen: Gebruik koude kompressen om de pijn en zwelling te onderdrukken.
4. Wanneer hulp inschakelen? (De ‘Red Flags’)
Stuwing is vervelend, maar hoort na een dag of twee tot drie minder te worden. Soms kan het echter omslaan in een borstontsteking (mastitis). In het artikel is het goed om te vermelden dat een moeder de verloskundige of een lactatiekundige moet bellen bij:
Koorts (boven de 38,5 °C) of griepverschijnselen.
Een harde, vuurroze of rode schijf in de borst die niet weggaat na een voeding.
Extreem veel pijn waardoor aanleggen niet meer lukt.
Sterkte, en wanneer je vastbesloten bent om borstvoeding te geven: in de meeste gevallen bereik je met je baby al snel een goed evenwicht waardoor het vooral genieten is voor jullie allebei. Blijf aan jezelf denken. Een Trotse Moeder met veel pijn en koorts doet een baby niets te kort door goed voor zichzelf te zorgen en (eventueel tijdelijk) met borstvoeding te stoppen.
